سید محمد بطحایی فیلسوفی در لباس وزیر

سرویس یادداشت

به نام خدا

قطار کهنه و باری پر از باروت آموزش و پرورش کشور در زمانی سخت و حساس به دستان آقای بطحایی رسید که امکان انشقاق و شکاف در بدنه ی این وزارتخانه بیش از پیش به چشم می خورد.نارضایتی ها هم از جانب معلمان کشور و هم از خانواده ها و دانش آموزان به اوج رسیده و افسارگسیختگی تیتر درشت در اذهان اهل فن بود.سید محمد بطحایی بعد از چند دهه مشکلات زیر ساختی، هم در فرم وهم در محتوا ،به ساختار از هم گسیخته ی این وزارتخانه ی بزرگ انسجام داد که این خود تنها،کاری ست کارستان.اکنون آموزش و پرورش زمین حاصلخیزی شده است که نیازمند تلاش کشاورزانش که همانا معلمان نیک این سرزمینند می باشد.اما آنچه در این مقال مورد توجه نگارنده است نگاه و استراتژی فکری وزیر محترم و شباهتش به تفکر تولستوی در امر تعلیم و تربیت است.در مطالعه ای درباب سفر تولستوی به آلمان در قرن ۱۹ جهت تحقیق و ترمیم آموزش و پرورش شوروی سابق به جمله ای زیبا رسیدم.جمله ای که در عملکرد سید محمد بطحایی به وضوح به چشم می خورد.”تنها ملاک تعلیم وتربیت ،آزادی ست و تنها روش آن تجربه و آزمون است.” این جمله ای کلیدی و قابل تامل است.مدرسه بایستی در عین حال هم یک وسیله ی تربیت باشد و هم در حکم آزمایش نسل آینده.آزمایشی که همواره نتایج نوینی بدست آورد.به عبارت دیگر مدرسه باید یک آزمایشگاه تربیتی باشد که در آن آزمایش علم تعلیم و تربیت ،درصدد ایجاد پایگاه محکمی برای خویش است.و برای اینکار لازم است که آزماش تحت شرایطی صورت بگیرد که ارزش نتایج حاصله را تامین کند.و این شرایط جز آزادی چیز دیگری نیست.به همین دلیل به نظر اینجانب تاریخ آموزش و پرورش کشور را باید مابعد و یا ماقبل بطحایی نام نهاد.مدارس ،قبل از حضور دکتر بطحایی کودکان این سرزمین را با بی شکل کردن نیروهای ذهنی آنان ،تضعیف می کرد.در طی ارزشمند ترین سال های تحول، کودکانمان را به زور از حلقه ی خانواده بیرون می کشید و او را از لذت آزادی محروم می کرد و از او موجودی خسته و افسرده می ساخت.و بر لبان کودکانمان تنها کلمات غریبی که زبانش را نمی فهمیدند تکرار می شد.سید محمد بطحایی آزادی اسیر شده در پشت نیمکت ها را “به مثابه ی آزادی در امر تعلیم و تربیت “،به میانه آورد.این آزادی سبب می شود که کودکان بتوانند راجع به احتیاجات خود سخن بگویند.ومضافا از میان انواع دانش ها ،آنرا که می پسندند انتخاب کنند.همه ی فلاسفه ی جهان از افلاطون تا کانت خواسته اند مدرسه را از زنجیر سنت ،آزاد کنند. به این ترتیب آنها جستجو کرده اند تا کشف کنند که احتیاجات فکری انسان مشتمل بر چیست تا آنگاه مدارس جدیدی را بر اساس پیش بینی نسبتا صحیح این احتیاجات بنا کنند..سید محمد بطحایی نیز چون فلاسفه ی بزرگ جهان بر این باور است که هر چه در مدرسه ای اجبار کمتر باشد ،بهتر است.روشی را که می شود بدون فشار اضافی انتظامی اعمال کرد می توان خوب نامید و روشی که محتاج سختگیری بیشتری ست بدون تردید “اشتباه” است.مثلا چنانچه در مدرسه ای برای دانش آموزان داستان جالبی بگویید و یا کار جالبی برای آنان در نظر بگیرید و یا یکی از ،شاگردان را وادارید که بر روی تخته سیاه بنویسد و دیگران آنرا تصحیح کنند و آنها را از پشت نیمکت ها آزاد کنید،همه ی آنان مشغول خواهند شد و دیگر هیچ شرارت نخواهند کرد.و این همان چیزی ست که در نظر وزیر محترم است.آزادی کنترل شده برای رسیدن به اهداف خاص.که به نوبه ی خود انقلابی ست در امر آموزش و پرورش کشور که مستلزم دادن زمان و اعتماد به برنامه های سید محمد بطحایی و تلاش مضاعف معلمان بر این زمین بکر و حاصلخیز است.تولستوی در نوشته هایش وضع کلاس ها را در یاسنایاپولیانا چنین تشریح می کند”بچه ها هیچ چیز با خود نمی آورند.نه کتاب درس و نه دفتر مشق.به آنان برای خانه تکلیفی داده نمی شود .لازم نیست از آنچه روز پیش انجام داده اند،چیزی به خاطر داشته باشند.آنان جز نفس پذیرای خود،چیزی همراه ندارند و می اندیشند که امروز نیز مدرسه چون دیروز شادی آور خواهد بود.آنان فقط زمانی به درس فکر می کنند که آموزش آن شروع شده باشد.هیچگاه کسانی که به مدرسه دیر می رسند ،مورد توبیخ قرار نمی گیرند و اصلا کسی دیر نمی آید به جز بعضی بزرگترها که پدرانشان برای کاری آنها را نگه داشته اند.” و این یعنی مطبوع کردن مدرسه که در نگاه و عملکرد دکتر بطحایی به وضوح دیده می شود.رسیدن به این نکته که بخش عمده ای از تعلیمات عمومی از زندگی کسب می شود،نه تنها از مدرسه،یک رهیافت مهم در امر تعلیم و تربیت کشور است.و آزاد کردن بچه ها از پشت نیمکت هافرمولی برجسته و محرک است که همسان در نظریه ی تولستوی و نگاه و عملکرد وزیر محترم آموزش و پرورش به چشم می خورد.و در آخر به خاطر ساختارشکنی های بسیار در فرم و محتوای وزارتخانه آموزش و پرورش ،سید محمد بطحایی را باید فیلسوفی در لباس وزیر نامید….

ایلیا آل خمیس

مشاور مجلسی دکتر اقبال محمدیان

نماینده مردم شریف رامهرمز و رامشیر

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *