به مناسبت روز ملی ادبیات کودک و نوجوان

ویژه ها

“امروز ۱۸ تیرماه سال روز درگذشت مهدی آذر یزدی نویسنده کودک و نوجوان است که توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی روز ادبیات کودک و نوجوان نام گذاری شده است.

“مقوله ای به نام ادبیات کودک پدیده ای نسبتا جدید در حوزه ادبیات فارسی است؛
از آن رو که در گذشته هیچ بستر رسمی برای آموزش و پرورش کودکان وجود نداشت نیاز خاصی نیز برای تولید محتوای ادبی متناسب با کودکان احساس نمیشد و کودک حلقه گمشده در تاریخ ادبیات کلاسیک ایران است.
تا قبل از انقلاب مشروطه تنها حوزه ای که کودک را مخاطب خود قرار می داد ادبیات فولکلور و شفاهی نظیر لالایی ها،افسانه ها، و …بود.
بعد از انقلاب مشروطه زمینه اجتماعی بسیاری از تحولات ادبی فراهم شد و ادبیات کودکان نیز از این قاعده مستثنی نبود.
روشنفکران ایرانی در برخورد با آرای متفکرین غربی لزوم تعلیم و تربیت کودکان از طریق ادبیات را دریافتند.
نخستین تجربه های رسمی در زمینه تالیف کتاب کودک با انتشار کتب درسی در سال ۱۳۰۰ آغاز شد.
مولفان این قبیل کتاب ها اغلب از آموزگاران بودند و ادبیات کودک را
تنها ابزاری برای تعلیم و تربیت می پنداشتند.از این رو بخش اعظمی از ادبیات کودک و نوجوان را ادبیات تعلیمی دربرمی گیرد.
در فاصله سال های ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۰ و در پی تحولات سیاسی و ظهور روز افزون ایدئولوژی های متفاوت در فضای اجتماعی و فرهنگی ایران ادبیات کودک کماکان به جایگاه واقعی خود
دست پیدا نکرد و اغلب ابزاری برای رواج همین ایدئولوژی ها بود.
دهه چهل عصر طلایی تاریخ ادبیات معاصر ایران است ؛
دو نهاد شورای کتاب کودک و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که پایه های فکری آن ها از اواخر دهه سی پی ریزیشده بود در اوایل دهه چهل آغاز به فعالیت کردند.
تاسیس این دو نهاد ادبیات کودک را به عنوان یک حوزه تخصصی وارد سپهر عمومی جامعه به ویژه آموزش و پرورش کرد. علاوه برتلاش برای تجهیز کتابخانه ها و حمایت از نویسندگان کودک و نوجوان انتشار نشریه «پیک» توسط آموزش و پرورش با کمک انتشارات فرانکلین سبب شد تا موضوع ادبیات کودکان حتی تا دورترین نقاط روستاهای کشور نیز گسترش یابد.
بعد از انقلاب اسلامی به دلیل تحولاتی که بر همه فعالیت های فرهنگی در سطح جامعه سایه انداخته بود روند رو به رشد ادبیات کودک نیز با افول روبرو شد.
در همین دوران کانون پرورش فکری به زیر پوشش آموزش و پرورش رفت و عملا به نهادی دولتی مبدل شد.
در این دوران ادبیات کودک هرچند از لحاظ کیفی افت قابل توجهی داشت،اما با ظهور نویسندگان و تصویرگران رشد کمی آثار در این حوزه رخ داد.
بعد از رشد کمی که در زمینه اثار تالیفی رخ داد،در دردهه هفتاد ادبیات کودک واردحوزه ترجمه شد.

تاسیس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در اواخر دهه هفتاد نقطه عطف ایندوران محسوب می شود.
دهه هشتاد دوران پیشرفت نظریه ها و پژوهش های حوزه ادبیات کودک و نوجوان است .در اوایل همین دهه انتشار مجموعه شش جلدی “تاریخ ادبیات کودکان” کمکشایانی به پیش برد حوزه پژوهش در ادبیات کودک کرد.
از دهه هشتاد تاکنون ادبیات کودک سیر پیشرفت پر فرازی نداشته هرچند دستاورد های زیادی نظیر تاسیس رشته تخصی ادبیات کودک در دانشگاه و فعالیت های مجله های تخصصی نقد را نمیتوان انکار کرد اما آیا نهاد هایی که باسطح عموم جامعه در ارتباط اند (نظیر آموزش و پرورش و مجموعه وابسته کانون پرورش فکری کودکان) توانسته اند نقش خود را در ترویج کتابخوانی و ایفا
کنند؟آموزش و پرورشی که مدام در حال تغییر ساختارها و سیاست های کلان خود است
آیا می تواند به مقوله های چند لایه فرهنگی توجه شایانی داشته باشد؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *