چالش اساسی آموزش و پرورش،سند تحول بنیادین(اسد الله مرادی، فعال حوزه آموزش و پرورش) قسمت اول

برگزیده ها سرویس مصاحبه

حکومت های ما در ۱۷۰ سال گذشته هم مدارس را توسعه دادند و هم آنرا سرکوب کردند.
سالهاست که از عمر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش می گذرد و به قول معروف هم چنان اندر خم یک کوچه هستیم!
از سویی موافقان این سند بر این باورند که این سند ضمانت اجرایی داردو با اجرای آن می توان در برابر فسادهایی که هر روزه آنها را میبینیم می توان ایستاد و با اجرا شدن سند تحول بنیادین به همان آموزش و پرورش رویایی که همگی ما انتظار داریم برسیم خواهیم رسید.
اما در برابر این افراد گروهی دیگر قرار دارند که اعتقاداتی متفاوت با این افراد دارند و معتقد هستند اصلا سند به درد جوانان ما نمیخورد و نه تنها اجرای آن امکان پذیر نیست بلکه نیازهای جوانان و به طور خلاصه کسانی که سند تحول برای آنها نوشته شده است را در نظر نگرفته است ،که با روندی که سندتحول پیش گرفته است نمیتوان آینده ای مناسب را برای آن پیش بینی کرد و به شکست منجر خواهد شد.
به هممین دلیل گفتگویی با اسدالله مرادی فعال آموزش و پرورش ترتیب داده ایم که در چند بخش خدمت شما عزیزان ارایه خواهد شد.
سرمشق نیوز؛آقای دکتر به طور خلاصه تحقق آرمان‌های متعالی انقلاب اسلامی ایران از اهداف سند تحول بنیادین می باشد،و تحقق آن نیازمند طی مسیر طولانی و نقشه راهی دقیق است،از طرفی دیگرخیلی از کارشناسان و افراد دخیل در این حوزه نظرات مختلفی در مورد سند دارند عده ای بخصوص نویسندگان این سند بیان می کنند سند خوب نوشته شده است ولی مدیران و وزرای آموزش و پرورش آن را بد اجرا کردند که اهداف محقق نشد . عده ای بیان می کنند که این سند همان است که اجرا شد و می شود . و برخی افراد چون شما بیان می دارید سند هم در تدوین هم در اجرا ایراد دارد و این سند نه تنها خوب نیست بلکه باری بر روی دوش آموزش و پرورش گذاشته است . لطفا دلایل گفته هایتان را را در خصوص ایرادات محتوای سند و اجرای ان بیان کنید.

مرادی؛برای تحول در آموزش و پرورش شایسته است ما از واقعیت ها بسوی آرمان ها حرکت کنیم یا از آرمان ها بسوی واقعیت اما نکته مهم این است که در سند از آرمان ها به سوی واقعیت ها بوده است،اما به طور مثال حتی اگر معلم ها محمد و علی و شاگردان سلمان و ابوذر هم باشند باید از واقعیت ها به سوی آرمان حرکت کرد البته نباید زحمات کسانی که در سند زحمت کشیدند را نادیده گرفت و هدف ما رسیدن به یک راه حل کلی می باشد.
وی در همین خصوص ادامه داد”حکومت های ما در ۱۷۰ سال گذشته هم مدارس و هم دانشگاه ها را توسعه دادند و از زمانی که دار الفنون تاسیس شد ،آنها را سرکوب کردند.در سال ۱۳۱۳ که رضا شاه دانشگاه تهران را تاسیس کرد،به این مساله توجه نداشت که در کشور اگر دانشگاه وجود داشته باشد رضاخانی نمی توان حکومت کرد که متاسفانه در ادامه شاهد سرکوب دانشگاه ها بودیم.
به نظر من این کنترل مدرسه و دانشگاه در ۱۷۰ سال گذشته بوده است،و در جمهوری اسلامی این طرز نگاه تشدید می شود چون که نگاه ستبر به آن اضافه می شود و شاید مهم ترین ابر چالش ما در آموزش و پرورش مقوله تعلیم و تربیت می باشد،به این معنا که حکومت های ما در این ۱۷۰ سال به این توجه ندارند که دانش آموز یا دانشجویی به فرض به دانشگاه و مدرسه رفت و فردی متفکر شد،آیا این فرد می تواند تابع کسی باشد یا نه؟یعنی ما نمی توانیم توقع داشته باشیم تا فرد هم متفکر شود و هم تابع افرادی باشد.و این در اهداف سند به طور تلویحی آمده است ، و به نظر من عمده ترین مشکل آموزش و پرورش وجود انسان مختار است و آیا می توان به چنین فردی گفت که باید تابع قوانین جمهوری اسلامی باشی یا نهبرای نمونه در اهداف کلان سند درفصل پنجم آمده است که ((تربیت انسانی موحد و معتقد به معاد و آشنا به مسولیت ها در برابر خدا با دیگران،حقیقت جو و عاقل عدالت خواه ،ظلم ستیز ،جهادگر و شجاع ،ایثارگر،وطن دوست،مهرورز و جهانی اندیش ،انتخابگر ،آزادمنش و…))باشد ، اما در پاراگرافی دیگر امده است((این انسان باید التزام به ارزش های اخلاقی داشته باشد،اعتقاد به جمهوری اسلامی،التزام عملی و اعتقاد به اصل ولایت فقیه و مردم سالاری دینی و ))… داشته باشد،که همگی این صفات عالی است ولی از سویی دیگر کاملا متعارض است .

سر مشق نیوز؛در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، طبق فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران، شش ساحت برای دانش آموز تعریف شده که باید از طریق دستگاه رسمی تعلیم و تربیت این شش ساحت پرورش و تقویت یابد که در ذیل می آید تعلیم و تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی – تعلیم و تربیت اجتماعی و سیاسی- تعلیم و تربیت زیستی و بدنی تعلیم و تربیت زیباشناختی و هنری تعلیم و تربیت اقتصادی و حرفه ای تعلیم و تربیت علمی و فناورانه آیا دستگاه وزارت آموزش و پرورش واجد مکانیسم کارآمدی برای انجام تعلیم و تربیت در این شش ساحت هست آیا نقش سایر نهادهای رسمی و غیررسمی از جمله خانواده به عنوان یک نهاد غیر رسمی و سایر دستگاههای متولی رسمی در پرورش یا اخلال در پرورش این ساحت ها مشخص شده است؟

مرادی؛به نظر من دومین چالش اصلی سند تحول که به آن توجهی نشده است و علی رغم اینکه سند چند سال است که اجرا می شود ولی این مساله حل نشده است ،بحث تعلیم و تربیت رسمی و اجباری است .به هر صورت این نهاد رسمی است که فرزندان ما مجبورند به اجبار بروند ،و به تعبیر بنده مخالف فطرت انسانی است که نمره و امتحان و مدرک و…در آن دخیل می باشد حال ما باید چکار کنیم تا بچها هایمان در آنجا کمتر آسیب ببینند ؟ به طور مثال کشورهایی که نگاه حرفه ای تری به مقوله تعلیم و تربیت دارند،سعی کرده اند ارزشیابی جدی در نه سال اول نداشته باشند و تمرکز خود را روی پرورش گذاشته اند،حال آیا در کشور ما امکانات مفرحی برای دانش آموزان فراهم شده است یا با امتحان و دیکته و ..مدرسه را برای دانش آموزان تبدیل به زندان کرده ایم؟به نظر من به این نکته هم توجهی نشده است.
سرمشق نیوز؛آقای دکتر معلم کلاس چگونه میتواند بر تناقض هایی مانند سنت و مدرنیته و تناقض انسان مختار و مقلد و نگاه حکومت و خانواده به محیط کلاس و…پیروز شود؟
مرادی؛ببینید به نظر من باید قبول کرد که فرآورده های مدرنیته برای کودکان و نوجوانان جذاب است و نباید با محدود کردن اشکالات بزرگی را فراهم آورد چون در دنیای جدید وقتی کودک ما با این موارد برخورد دارد برایش جذاب است،از طرفی دیگر ما سنت را داریم که از کودکان می خواهد که از کودکان می خواهد تعبد به دین داشته باشد و واقعا راه حل اساسی برای این مساله میخواهیم،به عنوان بارزترین مثال که امروزه با آن درگیر هستیم نظریه داروین میباشد که هرچه تلویزیون جمهوری اسلامی ایران در مورد راز بقامی گذارد مربوط به این نظریه می باشد و در زیست شناسی استفاده زیادی می شود از طرفی دیگر وقتی دانش آموز با مسایل دینی مواجه می شود دچار بحران خواهد شد چون تناقضات زیادی را بین این دو می بیند. و باید این نکته را از نظر بگذرانیم که در دنیای امروزدانش اموز و دانشجو به دنبال حق طلبی می رود و تمایل دارد همه چیز را تجربه یا کشف کند.
اما اشکال دیگر در سند تحول این است که فرزندان را به شکل مکانیکی و جعبه در نظر می گیرد که مشکلات زیادی ایجاد می کند زیرا خواه ناخواه تمرکز اصلی روی این ابر چالش است و باور این است که تقریبا تمام تولیدات و فراورده های مدرنیته از شکل حکومت که دموکراسی می باشد تامسایل حقوق بشر و حق آزادی و… برای نسل جوان ما جذاب است و زمانی این مشکلات سر بر می آورد که دانش آموزان ما به دانشگاه میرسند و این مشکلات به شکل شکاف های عمیق بروز می کندپس نیاز به الگویی داریم تا بتوانیم از این خطر دور بمانیم.
مرادی درباره نگاه حکومت و دولتمردان هم توضیح داد؛این طرز فکر از صد و هفتاد سال قبل در ایران وجود داشته است و این نگاه در جمهوری اسلامی تشدید شده است که اساسا با این نگاه اقتدار گرایانه آیا به جایی خواهیم رسید؟آیا می توان در مدرسه تحول ایجاد کرد یانه؟ من معتقدم این نگاه اقتدار گرایانه را اگر از منظر منطقی به آن توجه کنیم متوجه می شویم که تمرکزگرایی،سیاست زدگی،عمل زدگی و…تشدید می شود و اگر صادقانه بخواهم بگویم آیا در سند تحول این موارد گنجانده شده است یا خیر؟ به نظر من با این طرز نگاه نمی توانیم با این نگاه سیاست زده و عمل زده در سند به جایی در آموزش و پرورش برسیم و تنها درجا خواهیم زد.
و به نظر من سند تحول بنیادین نه تنها بار آموزش و پرورش را سبک نکرده است بلکه باری سنگین روی دوش آموزش و پرورش گذاشته است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *